تاریخ و تمدن شهر کهن قهدریجان - حاج یدالله قمرپور- اشعار

  « امید خدای خالق خلق »

« تاریخ و تمدن شهر کهن قهدریجان »

شعر از: حاج یدالله قمرپور

به  نام  خــــالق  حـــی  و  توانا

رحــــیم  و   صانع  و   یکتا و دانا

سخـن  از  گوشه ی  ایران  بگویم

کدرگان   در   صفاهان   را    بگویم

بگــویم  شرح  فهران  و  کـدرگان 

در  آن ،  لنجان     سفلی ِ صفاهان

شــدم جــوینده در تاریخ   ایران 

که یابم قدمت   شهر  کــــدرگان

گـــمان دارم کـدرگان رفته  از یاد

 تــمدن های پیشین رفــته بر باد

چنـــان لنجان سفلی گشته  گمنام

که بی جوهر قلــم ها گشته و خام

بنـــای شــهر فهران  و  کـدرگان

 بُــــوَد از دوره ی آدم کـــماکان

انـــوش آمد ز رحمت سوی  فهران

 پذیرای وجــــودش از دل و جان

کــه شـد هادی  تمام مردمان را

هـــمه یک جـــا غریب و آشنا را 

انــوش  حکم خدا  را   رهبری  کرد

بــه فهران و کدرگان زندگی کرد

هــدایت  کـرد  مردم را  به  دوران

 مـطیع  دین  او  بیـش از هـزاران

سراسر  قــهدریجان   شد  بهاران

هــــوا شد دلکش و پر از نگاران

رسیده   نهصد و  پنج  سن و سالش

دگرگـون شد در این احوال حالش

رسالت   داد   بر  فرزند  و جان  داد

روان  را   جای   اندر   لامکان   داد

تن  او  قـــهدریجان است و فهران

روانش  در   مقام   حی  و   سبحان

پـسر  را  نـام  ز  اول  بـود  قـینان

رسولی   بود   چون  دیگر   رسولان

انــوش  از سومین  پیغمبران  است

و قـــینان بعد از او از رهبران است

کنــون در شــهر  زیبـای  صفاهان

اگر خــواهی   بدانی   قبر    قیـنان

در آن مــعبر که خاقانی ست نامش

درون  مسجــدی  باشد  مـــقامش

کدرگان قدمتش در شش هزار است

کهن   شهری به جا از روزگــــار است

قناتش  دوره ی  ساســانیان  است

تلاش   و  کارش  از  اشکانیان است

قـنات   آتشــکده   نامی  ز  باستان

که  از  زرتشتیان  هست  بر کدرگان

تمدن را    هزاران   سال    دارا ست

محبت  دارد  و  اهل  مـــدارا  ست

به عــمق   روزگاران   ریـشه   دارد

ز  آریایی  نژاد   پیــــشینه    دارد

چه  نیکـــو  مــردمانی  پاک   دارد

صلاح   و   صلح   در  اندیشه   دارد

اگر چه  شهر  من  خورده  به  دوران

ز  دست دشمنان  ضربه  فـــراوان

نگشته  خــم  به   زیر   بار  بحـران

که  بـوده  مــهد  شیران  و  دلیران

سرود  این  شعر  زیبا  را   قــمرپور

در ایامی کــه  بود اوضــاع  نا جور

  ادامه مطلب، شعر «راز و نیاز در خلوت با پروردگار»

بادام کار نمونه قهدریجان (کدرگان) «حاج یدالله قمرپور»

معرفی حاج یدالله قمرپور؛  

کشاورز نمونه، پژوهشگر تاریخ محلی و شاعر مردمی  قهدریجان (کدرگان)

روایتی از زندگی، تلاش، کشاورزی، فرهنگ و عشق به زادبوم

حاج یدالله قمرپور را باید از جمله چهره ­های اثرگذار و شناخته‌شده قهدریجان دانست؛ مردی که زندگی‌اش از دل مردم برخاسته و در خدمت مردم سپری شده است. او در عرصه کشاورزی و باغداری، به عنوان کشاورزی نمونه و تولیدکننده برتر محصول بادام شناخته می‌شود؛ در حوزه فرهنگ، با نگارش کتاب «قهدریجان در گذر تاریخ» بخشی از هویت تاریخی زادگاه خود را ثبت و ماندگار کرده است و در شعر نیز با زبانی ساده، صمیمی و برخاسته از تجربه‌های زندگی، احساس، اندیشه و دغدغه‌های اجتماعی خود را بیان می‌کند.

حاج یدالله قمرپور از جمله انسان‌های خودساخته‌ای است که با پشتکار، مطالعه، تجربه، ایمان و فروتنی، جایگاهی شایسته در میان مردم به دست آورده است. شخصیت او، تلفیقی از تلاش عملی در عرصه تولید، علاقه به فرهنگ و تاریخ، و احساس مسئولیت نسبت به جامعه و نسل جوان است.

حاج یدالله قمرپور؛ کشاورز نمونه، نویسنده و شاعر مردمی قهدریجان (کدرگان) استان اصفهان

نویسنده کتاب: «قهدریجان در گذر تاریخ»

- - - - - -- - - -

زندگی و خانواده

حاج یدالله قمرپور، فرزند عباسقلی مشهدی مصطفی، در نخستین روز فروردین‌ماه سال ۱۳۳۱ خورشیدی، در خانواده‌ای مذهبی، کشاورز و پرتلاش، در شهر قهدریجان از توابع شهرستان فلاورجان استان اصفهان دیده به جهان گشود. او از همان سال‌های کودکی، در فضایی رشد یافت که کار، ایمان، قناعت، درستکاری و پیوند با زمین و طبیعت، بخش جدایی‌ناپذیر زندگی خانواده به شمار می‌رفت.

همین محیط خانوادگی، شخصیت او را شکل داد و سبب شد که عشق به کار، مسئولیت‌پذیری، احترام به مردم و علاقه به زادگاه، در سراسر زندگی‌اش حضوری پررنگ داشته باشد.

کشاورزی؛ شغل، هویت و برکت

حاج یدالله قمرپور بیش از آنکه کشاورزی را یک حرفه بداند، آن را شیوه‌ای از زندگی می‌شناسد. او سال‌های طولانی در عرصه کشاورزی و باغداری فعالیت کرده و این حرفه را میراثی ارزشمند می‌داند که نسل به نسل در خاندان او انتقال یافته است.

تجربه فراوان، پشتکار، نوآوری و نگاه علمی به باغداری، موجب شد که بارها به عنوان کشاورز نمونه و تولیدکننده برتر محصول بادام در سطح شهرستان، استان و کشور مورد تقدیر قرار گیرد. بخش مهمی از این موفقیت‌ها، حاصل فعالیت او در زمینه احداث و توسعه باغ‌های بادام، انتخاب ارقام مناسب، پیوند، اصلاح باغ‌ها و تولید محصول باکیفیت و صادراتی است.

وی در سال ۱۳۹۶ از سوی سازمان جهاد کشاورزی، به عنوان مددکار ترویجی افتخاری برگزیده شد و در انتقال تجربه‌های عملی خود به کشاورزان، آموزش روش‌های نوین باغداری و ترویج فرهنگ تولید، نقش مؤثری ایفا کرد. او همواره معتقد بوده است که تجربه، زمانی ارزشمند است که در اختیار دیگران قرار گیرد و موجب پیشرفت جامعه شود.

حاج یدالله قمرپور کشاورزی را پایه استقلال اقتصادی و امنیت غذایی جامعه می‌داند و باور دارد که عزت یک ملت، در گرو کار، تولید و خوداتکایی است. او بارها تأکید کرده است که کشاورز، تنها تولیدکننده محصول نیست، بلکه پاسدار امنیت، آرامش و برکت جامعه نیز به شمار می‌آید؛ زیرا با دستان خود، روزیِ حلال را بر سفره مردم می‌آورد.

مسئولیت‌های علمی، ترویجی و اجتماعی

فعالیت‌های حاج یدالله قمرپور تنها به کشاورزی و باغداری محدود نشده است. او همواره کوشیده است دانش و تجربه چندین دهه فعالیت خود را در اختیار دیگران قرار دهد و در کنار آن، در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی شهر نیز حضوری مؤثر داشته باشد.

از جمله مسئولیت‌ها و فعالیت‌های شاخص او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

مددکار ترویجی افتخاری سازمان جهاد کشاورزی (از سال ۱۳۹۶)، با هدف انتقال تجربه‌های عملی و آموزش کشاورزان؛

همکاری مستمر با برنامه‌های آموزشی و ترویجی بخش کشاورزی؛ مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی شهر قهدریجان؛

همکاری با مؤسسات خیریه و عام‌المنفعه، از جمله انجمن خیریه لیلةالقدر قهدریجان که با اهدای لوح سپاس، از خدمات و همراهی‌های وی قدردانی کرده است.

حاج یدالله قمرپور همواره بر این باور بوده است که تجربه و دانش، زمانی ارزش واقعی خود را پیدا می‌کند که در خدمت پیشرفت جامعه و نسل‌های آینده قرار گیرد.

سخن او با نسل جوان

یکی از ویژگی‌های برجسته شخصیت حاج یدالله قمرپور، توجه ویژه به تربیت و آینده نسل جوان است. او همواره جوانان را به کار، تلاش، مطالعه، پشتکار و دوری از سستی و بی‌عملی دعوت می‌کند و باور دارد که آینده هر انسان، نتیجه کوشش امروز اوست.

جمله‌ای که از او نقل شده است، خلاصه‌ای از همین نگرش تجربه‌محور است:

«اگر در جوانی عرق نریختی، در پیری اشک خواهی ریخت.»

او بر این باور است که بهره‌گیری از تجربه پیشکسوتان، احترام به دانش، کتاب‌خوانی و حفظ هویت فرهنگی، از مهم‌ترین عوامل پیشرفت فرد و جامعه است؛ از همین رو، همواره کوشیده است تجربه‌های سالیان خود را بی‌دریغ در اختیار نسل جوان قرار دهد.

شاعر و نویسنده‌ای برخاسته از مردم

از ویژگی‌های برجسته شخصیت حاج یدالله قمرپور، علاقه عمیق او به تاریخ، فرهنگ بومی و هویت زادگاهش است. او از سال‌های نوجوانی، شیفته شناخت گذشته قهدریجان و جست‌وجوی ردپای پیشینیان بود و این علاقه، به‌تدریج او را به گردآوری اسناد، گفت‌وگو با سالخوردگان، مطالعه منابع تاریخی و ثبت روایت‌های محلی سوق داد.

در کنار فعالیت مستمر در کشاورزی، هیچ‌گاه از مطالعه و تحقیق فاصله نگرفت و کوشید تجربه‌های میدانی خود را با پژوهش‌های تاریخی درآمیزد. حاصل این تلاش چندین ساله، نگارش کتاب «قهدریجان در گذر تاریخ» است؛ اثری که بخش مهمی از حافظه تاریخی، فرهنگی و اجتماعی این شهر را ثبت و ماندگار کرده است.

حاج یدالله قمرپور همچنین در عرصه شعر و نویسندگی، چهره‌ای خودآموخته و خوش‌ذوق به شمار می‌آید. او بدون آنکه آموزش رسمی ادبی دیده باشد، با تکیه بر ذوق، تجربه، مطالعه و انس با شعر فارسی، سروده‌هایی روان و صمیمی آفریده است. اشعار او بازتابی از زندگی مردم، باورهای دینی، عشق به خانواده، ارزش کار و تولید، اخلاق، معنویت و دلبستگی به زادگاه است؛ از همین رو، مخاطب در شعرهای او بیش از هر چیز، صداقت و تجربه زیسته را احساس می‌کند.

از نگاه او، شعر و نویسندگی، بیش از آنکه مهارتی آموختنی باشد، جوشش درونی و مسئولیتی فرهنگی در برابر جامعه و نسل‌های آینده است.

میراث ماندگار؛ کتاب «قهدریجان در گذر تاریخ»

مهم‌ترین اثر مکتوب حاج یدالله قمرپور، کتاب «قهدریجان در گذر تاریخ» است که در سال ۱۳۹۷، در ۲۳۰ صفحه و توسط انتشارات گلبن منتشر شده است.

این کتاب حاصل سال‌ها پژوهش، مطالعه، گفت‌وگو با سالخوردگان، گردآوری اسناد تاریخی و تجربه‌های میدانی نویسنده است و موضوعاتی همچون تاریخ و فرهنگ قهدریجان، کشاورزی، باغداری، هویت محلی، بناهای تاریخی و مجموعه‌ای از سروده‌های نویسنده را در بر می‌گیرد.

این کتاب را می‌توان اثری تاریخی، فرهنگی، کشاورزی و ادبی دانست که با بهره‌گیری از تصاویر متعدد، اسناد، عکس‌های قدیمی و مدارک تاریخی، به صورت مجموعه‌ای تصویری ـ نوشتاری تدوین شده است. نویسنده در این اثر کوشیده است گذشته شهر خود را با نگاهی مستند، روان و قابل فهم برای عموم مردم روایت کند.

درباره  کتاب

کتاب، تنها به تاریخ قهدریجان محدود نمی‌شود، بلکه ضمن معرفی منطقه تاریخی لنجان سفلی، به بررسی بسیاری از جنبه‌های تاریخی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این ناحیه می‌پردازد. از جمله مهم‌ترین موضوعات کتاب می‌توان به این موارد اشاره کرد:

پیشینه تاریخی قهدریجان (کدرگان) و آبادی‌های پیرامون آن؛ معرفی شهر کهن فهران؛  بررسی قلعه زارچان، قلعه قامدین، قلعه تخم‌مرغی و قلعه کدرگان؛ معرفی بناهای تاریخی، آثار عمومی و آرامگاه‌های منطقه؛ روایت حضور شخصیت‌هایی مانند ظل‌السلطان و دیگر پادشاهان در قهدریجان؛ جنگ‌ها و رویدادهای تاریخی منطقه؛ بررسی وضعیت اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مردم در دوره‌های مختلف؛ جایگاه کشاورزی، باغداری و نقش زاینده‌رود در آبادانی منطقه و...

تجربه‌های ارزشمند کشاورزی

یکی از بخش‌های خواندنی کتاب، مطالب تخصصی آن درباره باغداری و تولید بادام است. نویسنده که خود ده‌ها سال در این حوزه فعالیت عملی داشته، تجربه‌های ارزشمند خویش را درباره انتخاب نهال، کاشت، پیوند، داشت و برداشت بادام در اختیار خوانندگان قرار داده است.

او همچنین انواع بادام‌های بومی ایران، به‌ویژه ارقام قدیمی منطقه نجف‌آباد اصفهان را معرفی کرده و نکات کاربردی فراوانی را برای باغداران و علاقه‌مندان به کشاورزی بیان کرده است. همین ویژگی، کتاب را از یک اثر صرفاً تاریخی فراتر برده و آن را به منبعی سودمند برای کشاورزان نیز تبدیل کرده است.

سروده‌ها و مضامین فرهنگی

بخش دیگری از کتاب به سروده‌های نویسنده اختصاص دارد؛ اشعاری که با زبانی ساده، صمیمی و مردمی سروده شده و بازتاب‌دهنده دغدغه‌های اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی اوست.

در این سروده‌ها، موضوعاتی همچون عشق به قهدریجان، تلاش و رنج کشاورزان، تجلیل از خیرین، ارزش کار و نیکوکاری، جایگاه خانواده، احترام به پدر و مادر، همسر و فرزندان، خلوت با معبود، پند و اندرز به جوانان و دعوت به اخلاق و مسئولیت‌پذیری اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است.

اسناد و تصاویر

از ویژگی‌های ارزشمند این کتاب، استفاده گسترده از تصاویر تاریخی، عکس‌های قدیمی، اسناد، بناهای تاریخی و نیز چاپ لوح‌های سپاس، تقدیرنامه‌ها و مدارک مربوط به فعالیت‌های کشاورزی و اجتماعی نویسنده است. این اسناد، علاوه بر افزایش جذابیت اثر، بر اعتبار تاریخی و مستند بودن مطالب آن نیز افزوده است.

کتاب «قهدریجان در گذر تاریخ» را می‌توان حاصل سال‌ها تجربه، مطالعه، تحقیق و دلبستگی نویسنده به زادگاه خود دانست؛ اثری که تنها به روایت گذشته بسنده نمی‌کند، بلکه می‌کوشد حافظه تاریخی، فرهنگ بومی و تجربه‌های ارزشمند کشاورزی را برای نسل‌های آینده حفظ و منتقل کند.

دیدگاه‌های مختلف درباره وجه تسمیه قهدریجان

استاد حاج یدالله قمرپور در کتاب «قهدریجان در گذر تاریخ»، دیدگاه‌های مختلفی را درباره نام این شهر گردآوری و بررسی کرده است. بر پایه برخی پژوهش‌ها و روایت‌های محلی، نام قهدریجان با صورت‌های کهن‌تری همچون «کدرگان» یا «کدرگون» ارتباط دارد و این نام‌ها به ویژگی‌های طبیعی منطقه یا دگرگونی‌های زبانی در گویش محلی نسبت داده شده‌اند.

به باور برخی پژوهشگران، نام «قهدریجان» در گذر زمان دچار تعریب و دگرگونی لفظی شده است. در زبان‌شناسی تاریخی، تلفظ بومیان یکی از معیارهای مهم ریشه‌یابی واژگان به شمار می‌آید. مرحوم استاد دکتر مهریار نیز می‌نویسد: «قدیمی‌ترین تلفظ، نزدیک‌ترین تلفظ به اصل واژه است و تلفظ بومیان، کِدِرگون است.»

بر همین اساس، برخی پژوهشگران ریشه این نام را در واژه «کدرگان» جست‌وجو کرده‌اند. در یکی از دیدگاه‌ها، جزء «دَر» با «آدَر» یا «آذر» (آتش) مرتبط دانسته شده و به وجود نام‌های جغرافیایی مشابهی چون آدرگان، آذرگان و آذربایجان استناد شده است. همچنین پژوهش‌های میدانی و روایت سالخوردگان منطقه، از وجود قنات تاریخی و برخی نشانه‌های کهن در این محدوده حکایت دارد.

ابن حوقل، جهانگرد دوره سامانی، از روستای «کدر» در پیرامون اصفهان یاد کرده و حمدالله مستوفی نیز در سده هشتم هجری، «کدر» را از آبادی‌های مهم لنجان سفلی برشمرده است که نشان‌دهنده دیرینگی این نام در منابع تاریخی است.

همچنین گفته شده است که در زبان باستان، این نام از سه جزء تشکیل شده است: «ک» به معنای قنات، «دَر» به معنای آتش و «گان» به معنای محل زندگی؛ دیدگاهی که طرفداران آن، وجود قنات، آتشکده و محل سکونت در محدوده قهدریجان را مؤید این برداشت می‌دانند.

در برابر این نظریه، دیدگاه دیگری «کدرگان» را به معنای سرزمین خاک تیره می‌داند و معتقد است این نام به مرور زمان به «کدرجان»، سپس «قدرجان» و در نهایت «قهدریجان» تبدیل شده است. روایت عامیانه دیگری نیز نام شهر را برگرفته از تعبیر «قدرِ جان» و منسوب به ظل‌السلطان می‌داند؛ هرچند بیشتر پژوهشگران، این روایت را متأخر دانسته و ریشه «کدرگان» را محتمل‌تر می‌شمارند.

این اختلاف‌نظرها، بیش از آنکه نشان‌دهنده ابهام باشد، بیانگر پیشینه تاریخی و اهمیت این شهر در حافظه فرهنگی و تاریخی منطقه است.

شاید به همین دلیل باشد که حاج یدالله قمرپور، بخش مهمی از زندگی خود را صرف ثبت تاریخ، فرهنگ و خاطره جمعی این دیار کرده است. او به‌خوبی دریافته است که حفظ هویت هر سرزمین، تنها با پاسداری از آثار تاریخی ممکن نیست؛ بلکه باید خاطره‌ها، تجربه‌ها، فرهنگ کار و روایت زندگی مردم آن نیز برای نسل‌های آینده ماندگار شود.

از این رو، معرفی حاج یدالله قمرپور تنها معرفی یک کشاورز، شاعر یا نویسنده نیست؛ بلکه روایت زندگی مردی است که کوشیده است با قلم، اندیشه و عمل، بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی زادگاه خود را زنده نگه دارد.

گزیده افتخارات

حاج یدالله قمرپور در طول سال‌ها فعالیت مستمر در عرصه کشاورزی و باغداری، بارها از سوی سازمان جهاد کشاورزی، فرمانداری و دیگر نهادهای اجرایی مورد تقدیر قرار گرفته است. از مهم‌ترین این افتخارات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

سال                                عنوان

۱۳۸۷       کشاورز و تولیدکننده نمونه شهرستان فلاورجان

۱۳۹۲       تولیدکننده برتر محصول بادام استان اصفهان

۱۳۹۲       باغدار نمونه شهرستان فلاورجان

۱۳۹۳       تولیدکننده نمونه بادام در هفته جهاد کشاورزی

۱۳۹۴       تولیدکننده برتر محصول بادام استان اصفهان

۱۳۹۵       تولیدکننده نمونه محصول بادام استان اصفهان

۱۳۹۶       انتخاب به عنوان مددکار ترویجی افتخاری سازمان جهاد کشاورزی

۱۳۹۸–۱۳۹۹           ارزیابی و انتخاب در طرح نمونه‌های ملی کشاورزی و منابع طبیعی

۱۳۹۹       نمونه برتر بخش کشاورزی

۱۴۰۰       برگزیده سی‌وپنجمین دوره معرفی نمونه‌های بخش کشاورزی استان اصفهان

این افتخارات، بازتاب بیش از چهار دهه فعالیت مستمر، تجربه عملی، نوآوری در باغداری و نقش مؤثر حاج یدالله قمرپور در توسعه کشاورزی منطقه است.

سخن پایانی

زندگی حاج یدالله قمرپور، روایت انسانی است که دانش را با تجربه، کار را با ایمان و عشق به زادگاه را با احساس مسئولیت اجتماعی درآمیخته است. او نشان داده است که خدمت به جامعه، تنها در مسئولیت‌های اداری یا جایگاه‌های رسمی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه یک کشاورز پرتلاش نیز می‌تواند با قلم، اندیشه، تجربه و عمل، حافظ تاریخ، فرهنگ و هویت سرزمین خویش باشد.

کارنامه او، از باغ‌های بادام تا صفحات کتاب «قهدریجان در گذر تاریخ»، از آموزش کشاورزان تا مشارکت در فعالیت‌های فرهنگی و خیرخواهانه، همگی گواه آن است که توسعه یک جامعه، تنها با آبادانی زمین تحقق نمی‌یابد، بلکه نیازمند پاسداشت فرهنگ، تاریخ، اخلاق و سرمایه‌های انسانی آن نیز هست.

بی‌تردید، نام حاج یدالله قمرپور در حافظه فرهنگی قهدریجان، نه تنها به عنوان کشاورزی موفق، بلکه به عنوان پژوهشگری دلسوز، نویسنده‌ای مردمی و پاسدار هویت تاریخی این دیار، ماندگار خواهد ماند.

برای این فرزند پرتلاش قهدریجان(کدرگان) و خانواده ارجمندش، سلامتی، عزت، توفیق و حسن عاقبت از درگاه خداوند متعال مسئلت می‌شود./والسلام